Over wat ik nog wil schrijven

Dat is nou nog eens titel om te stelen. Trouwens, de omslag mag er ook zijn. Maar helaas, Jean Paul van Bendegem heeft deze titel al in omloop gebracht. En het omslag is al zo oud als de wereld. Het boek heeft tien hoofdstukken, waarin hij tien boeken presenteert. Boeken die in zijn kop zaten en die er nu maar eens uit moesten.

En dat is een raar boek geworden, springend van Sherlock Holmes naar muziek en stripverhalen; van architectuur naar onderwerpen als geloof, humor en erotiek, wiskunde en literatuur.

Een rijk boek ook, vol verwijzingen naar andere boeken, kunstwerken, musea. Inspirerend.

Gul.

Een boek dat past in deze tijd. Want ja, waarom zouden we alle boeken die in ons kop zitten ook daadwerkelijk helemaal uitschrijven? Wat is dat voor een ouderwetse tijdrovende opvatting? Waarom niet alleen ideeën voor boeken lanceren en die in een paar pagina's uitwerken?

Zodat de hongerige lezer weer even voort kan en de overvolle schrijver zijn ballast kwijt is.
Ik vind het wel wat.

(Van Jean Paul van Bendegem weet ik trouwens niet veel meer dan dat hij een chaotische, rijke, gulle gedachtenwereld heeft, dat hij Belg is en hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Brussel.)

Harde voetballers

En als ik nu toch over voetbal bezig ben, moet me nog iets van het hart.

Als de bondscoach beslist dat na een gewonnen wedstrijd zijn voetbalmannen mogen slapen met hun vrouwen (nou vooruit voor één nachtje om de spanning te ontladen), dan is dat toch je reinste prostitutie? Dan reduceer je zo'n voetbalvrouw toch tot een oproepbare slet? Of ben ik nu opeens overdreven principieel?

(Ik weet niet hoor, maar ik ga toch eens kijken of Opzij al een nieuwe hoofdredactrice heeft.)

Schrijfboeken

Vandaag ontving ik een prachtig pakje van een glimlachende postbode. Wow, wat mooi, riep ik uit. Dat vond hij ook. Geelgroen papier, daaronder een laagje blauw papier, en toen weer hetzelfde geelgroen. Jeetje! Wat is het leuk om een met zorg ingepakt cadeautje weer uit te pakken. Het was gericht aan het Schrijfatelier (dat is mijn werkende ik) en ik had geen idee wat er in zat.

Ze zou al haar schrijfboeken weggooien, schreef ze op haar weblog. Nee! mailde ik haar. Of liever: Ja! Maar als je dat doet gooi ze dan richting Schrijfatelier met zijn schrijfbibliotheek. En dat gebeurde vandaag.

Aanvankelijk begreep ik haar aversie tegen schrijfboeken niet zo goed. Waarom ze eerst in huis halen en ze vervolgens weer weggooien? Ze probeerde het me uit te leggen, maar de metafoor begreep ik ook al niet zo goed. Zij werd ongeduldig, snapte ik dan helemaal niks?

Vandaag zag ik een parallel. Ik deed onlangs iets soortgelijks, toen ik al mijn in de loop der jaren verzamelde dieetboeken het huis uit flikkerde. In de goot met de Sonja Montignacs en hun verzinsels. Lezen over afslanken maakt je namelijk niet slank. Alleen maar ontevreden. Het is heel simpel: van veel fietsen en appels eten word je slank. Of minder dik. Misschien. Als het mee zit.

Van lezen over schrijven, ga je niet beter schrijven. Je wordt er alleen maar ontevreden van. Het is heel simpel: van veel formuleren, schrappen, opnieuw schrijven, overlezen, woorden zoeken - daar ga je beter van schrijven. Of minder slecht. Misschien. Als het mee zit.

(Met dank aan I. en haar schrijfboeken, die hier nu staan te glimmen in de kast. Dank.)

Turks Fruit (1)

'Als ik nu kon schrijven: wij zien de held van deze geschiedenis in dit stadium van zijn mentale crisis, door inkeer en eenzaamheid tot radeloosheid gebracht, zwaar slagzij maken tegen een troostende vrouwenboezem. Kon ik er maar zo ironisch over schrijven. Over mezelf als een held. Dan was ik geen slachtoffer meer van deze geschiedenis en had ik de touwtjes strak in handen. Maar ik zie godverdomme geen held. Ik zie mezelf in al mijn zieligheid. Met krokodilletranen en al. Ik zie mezelf op een feest in een hoek staan tegen een oudere vrouw aangedrukt. En niet zo, dat je denkt, daar wordt gewreven. Duidelijk een verloren-zoon-geval. (62)

Boeken genoeg

Al jaren sleep ik als een marmot boeken naar mijn hol. Zeker eens in de maand geef ik teveel geld uit in de boekwinkel. Of bestel ik impulsief iets lekkers bij bol.com.

Maar ik ben aan het veranderen. Zo herlas ik onlangs Turks Fruit.

Wisten jullie dat Turks Fruit een boek is zonder alinea's? Dat een stuk of zestien hoofdstukken de enige houvast voor de lezer zijn? Dat het op die manier een prachtige verbeelding is van de staat waarin de hoofdpersoon verkeert? Het maakt het tot een boos, warrig, verdrietig boek. (Eigenlijk een toneelmonoloog. Dat lijkt me sowieso een stuk aantrekkelijker dan Turks Fruit, de musical. Brrr.)

Nou ja, dit soort observaties had ik niet, toen ik zestien was en dit boek voor het eerst las. Wie wel? We sprongen van van tiet naar lul naar kont. Een ander soort genieten, zeg maar.

Het grote herlezen is dus begonnen. Weggooien wat de moeite van het herlezen niet waard is, totdat er een klein stapeltje boeken overblijft waarmee ik oud kan worden. Of naar een onbewoond eiland verhuizen, dat kan ook. En daar oud worden.

Citaat

"De leugen is simpelweg de ideale taal van de ziel, want net zoals wij ons van woorden bedienen - wat op een absurde manier uitgesproken klanken zijn - om onze intiemste en subtielste gemoedsbewegingen en gedachtegangen om te zetten in werkelijke taal, wat noodzakelijkerwijs nooit zal lukken, zo bedienen wij ons van de leugen en de fictie om elkaar te begrijpen, wat met onze eigen, onoverdraagbare waarheid nooit zou kunnen." (260, 1 december 1931)

Boek der Rusteloosheid

Citaat

"Er bestaat een abstract geestelijke vermoeidheid en dat is de ergste vermoeidheid van allemaal. Ze weegt niet zo zwaar als lichamelijke vermoeidheid en verontrust niet zozeer als emotionele vermoeidheid. Het is de last van het besef van de wereld, een niet-kunnen-ademen met de ziel. Alle voorstellingen die wij van het leven hebben, en alle ambities en plannen waarop we onze hoop op de toekomst hebben gebaseerd, scheuren dan als wolken in de wind en verwaaien als mistslierten, flarden van wat nooit was en nooit zou kunnen zijn. En achter de nederlaag rijst helder en zuiver de zwarte, onverzoenlijke eenzaamheid van de verlaten sterrenhemel op." (43)

Boek der Rusteloosheid

Citaat

"Lezen is dromen aan de hand van een ander. Vluchtig en hardop lezen is je bevrijden van de hand die je leidt. Een oppervlakkige eruditie is de beste manier om goed te lezen en diepzinnig te zijn." (229)

Boek der Rusteloosheid

Boek der Rusteloosheid

Ja, het Boek der Rusteloosheid van Pessoa lijkt nog het meeste op een weblog. Een weblog uit 1930.

Blader er al een tijdje verrukt doorheen. Het is bepaald geen boek dat je van a-z uitleest. Het is eerder een soort lange intieme gedachtenstroom, waarin je een stukje kunt meezwemmen. Een fragmentarisch geheel van impressies, gedachten, indrukken.

Ik denk dat ik vanaf nu, iedere dag iets citeer uit dit weblog avant la lettre. Waarom zou ik zelf nog iets nieuws verzinnen?

"Meningen hebben is verraad plegen aan jezelf. Geen meningen hebben is bestaan. Alle meningen hebben is dichter-zijn." (212)

Poetry Archive

Voor wie ervan houdt.

Toe-val

Soms lees je een stuk, dat je graag zelf had willen schrijven.
Zoals dit. Kwam ik tegen in Nrc Next op 13 december 2007.

Baren en Schrijven (2)

Vervolg op de vorige posting.

Kristien Hemmerechts. Eerlijk is eerlijk. Zij waagde het erop. En zij kan het. Een bevalling laten zien in woorden. Het baren vatten in taal.
Zonder de omweg van de ironie. Zonder hysterie.
Ja, min of meer zoals het is.

Een fragment uit haar roman Zuil van Zout. Hou je vast. (Of haak af. Dat kan natuurlijk ook.)

"Laat maar zakken, denk ik nu iedere keer, laat maar komen. Besef dat de baby eruit moet, haar tocht begonnen is, aanmoediging nodig heeft. Mijn hele lijf zit in mijn onderbuik, elke zenuw, al mijn bloed. Ik ben pijn. Korte momenten van geen pijn tussendoor. Ademhalen. Iemand bet mijn gezicht. Iemand geeft me een hand. Ik knijp een hand. Samen met de hand ga ik de wee in. Laat maar zakken, laat maar komen. Ik zit in een cocon van pijn. Ik adem in stootjes, ik hijg, wee na wee. Ik laat zakken, duw zachtjes mee, zit in een cocon. Plots wordt de cocon meedogenloos opengescheurd. Energie gulpt door mijn lijf. Ik klem mijn tanden op elkaar, bal mijn vuisten, span mijn lichaam. Ik duw. Ik duw al mijn ingewanden naar buiten. Ik duw het bloed mijn aders uit. Ik vermorzel de hand in mijn hand. Ik word opengereten, opengescheurd. En dan is er geen pijn meer. Mijn onderlichaam davert tegen de bodem van het bad, mijn tanden klapperen, ik kan mijn lichaam niet onder controle houden. Ik laat de hand los en geniet van geen pijn. Het is erg stil. Ik lig in een bad, het bad van het klooster. Overal is er bloed. Mijn bloed. Het is stil. Ik kijk naar de zuster en glimlach naar haar, maar zij kijkt naar iets tussen mijn benen. Dan zie ik het ook.
Ik probeer me op te richten, op mijn armen te steunen, het bibberen onder controle te houden, en kijk naar het met bloed en slijm besmeurde lijfje tussen mijn benen. "
(p. 151, Rainbow pocket)

Sonnet 12

Gisteren begrafenis van Jan Wolkers. Zijn vrouw Karina las de laatste regels van een sonnet van Shakespeare voor.
Sonnet 12, zag ik. Snob die ik ben.
Laat dat nou over tijd gaan.
En over kinderen.

And nothing 'gainst Time's scythe can make defence
Save breed, to brave him when he takes thee hence.*

En opeens is er helemaal niks meer mis met een familieblog getiteld Tussentijd.
Tijd. Kinderen. Shakespeare. Jan Wolkers.
Ach, waarom niet? Goeie onderwerpen. Goed gezelschap.
Ik zeg je. Ik ben een snob. Een echte.


* Niets is er dat de zeis des Tijds afweert
Dan 't kind dat hem, wanneer jij sterft, trotseert.
(vert. Peter Verstegen)

Oud en Wijs

De Nobelprijs winnen.

87 zijn.

En dan zo op je stoepje journalisten te woord staan.

Mentale route

Een man zit in een bootje op het water. Aan de ene kant ziet hij Engeland, aan de andere kant Frankrijk. Hij roeit, en roeit en roeit. Na een uur is hij niet veel opgeschoten. Het is onduidelijk of hij naar Engeland roeit, of naar Frankrijk. Hij dobbert maar wat. De man in het bootje heet Jeremy Wood, in zijn bootje zit een GPS ontvanger. Hij tekent woorden met zijn boot. Zo’n weblog! Zomaar wat dobberen! Een neerslag van een mentale route.

Citaat gevonden op www.buuv.nl

(= blog van Irma Driessen, met wie ik samen het vak 'interactieve tekst' ontwikkel voor het Instituut Interactieve Media aan de Hogeschool van Amsterdam. Het medium weblog zal in dat vak een grote rol gaan spelen, voor zowel studenten als voor ons, docenten. Vandaar ons onderzoek naar de betekenis en de mogelijkheden van een weblog.)

Jatten

Ik ben een beetje jatterig, kopieerderig. Zal wel door de vakantie komen. Geen zin om zelf iets te verzinnen. Gaat veel door me heen, maar neem de moeite niet om het op te schrijven. Vind het bij anderen. Gelukkig is dat jatten en linken ook de bedoeling van een weblog. Komt dat ff goed uit.

Citaat Martin Bril
‘Alles draait om stijl. Norman Mailer heeft eens geschreven: “Style after all is revelation.” Daar ben ik het helemaal mee eens. Wel grappig trouwens dat Mailer dat heeft gezegd, omdat hij zelf helemaal geen stylist is. Die man schrijft als een motorzaag. Maar dat maakt niet uit. Wat hij bedoelt is dat stijl altijd meer aan het licht brengt dan je denkt. Goede schrijvers weten niet wat er tevoorschijn komt als ze gaan schrijven, die kunnen zichzelf verrassen met een zin. En die zinnen waarvan je niet wist dat ze je in je had – ware zinnen noem ik ze altijd –, dat is de kern van schrijven, of je nou fictie schrijft of non-fictie. Non-fictieschrijvers baseren zich op de bestaande wereld, maar als het goed is ontstaat er óók altijd een nieuwe wereld. Dat is namelijk wat een goed boek is: een nieuwe wereld.’